Şizoid Kişilik Bozukluğu Nedir?

Şizoid (şizogibi) kişilik bozukluğu, kişilerarası ilişkilerden hoşlanmayan, aktivitelere karşı ilgisi az olan ve duygusal olarak donuk kişileri tanımlayan bir kişilik bozukluğudur. Genellikle genç erişkinlikte başlayan bir kişilik örüntüsü halidir.

Şizoid kişilik bozukluğunun ne olduğunu öğrenmeden önce, “kişilik bozuklukları” kavramı ile kişilerin uzun süreli uyum güçlüğü yaşamasının anlatıldığını bilelim. Şizoid’in kelime anlamına baktığımızda ise “şizo”nun “bölünmüş” anlamına geldiğini görürüz. “Şizofreni” ile ortak bir köke sahip olan şizoid kişilik bozukluğu şizofreniye göre daha hafif denilebilir çünkü şizofrenide görülen paranoyalar, halüsinasyonlar şizoid’de görülmez. Yani şizoid kişilik bozukluğu yaşayan kimselerde gerçeği değerlendirebilme yetisi vardır. Şizofreni ile ortak olan ise, sosyal geri çekilmedir.

Şizoid kişilik bozukluğunun belirtileri nelerdir?

  • Yalnızlığı kalabalıklara tercih ederler: Şizoid kişilik bozukluğu yaşayan kimseler başkalarına yakınlık ve özlem duyguları duymazlar çünkü yakınlık kurmaya karşı isteksizdirler. Kişilerarası ortamlarda duygularını kısıtlı bir şekilde paylaşırlar ve kendilerini rahat hissetmezler. Zaten diğer insanlara güvenleri de yoktur, bu yüzden her konuda kendilerine yetmeye çalışırlar. Asosyal olup ya az arkadaşları vardır ya da tek başlarınadırlar. Kendilerini aile üyelerine dahi uzak hissederler, evlerinde de odalarında yalnız oturmayı tercih ederler. Başka biriyle cinsel deneyim yaşamaya da ilgileri ya yoktur ya da azdır. Zorunluluktan bulundukları ortamlarda ise kişisellikten uzak ve resmi tepkiler verirler.

  • Sosyal fobide de görülen yalnızken daha rahat olma durumu, şizoid kişilik bozukluğunda olan durumdan oldukça farklıdır çünkü sosyal fobililer insanlar içinde olmayı isterler ama rahatsızlık duyarlar. Şizoid kişilik bozukluğu yaşayan kişiler ise özellikle bir yalnız kalma gayreti içindedirler, insanlar içinde olmamak kendi tercihleridir.

  • İlgileri azdır: Sosyal aktivitelere karşı ilgileri azdır. Bazı etkinliklere yakınlarının ısrarıyla katılsalar da keyif almazlar, grubun kenarında sessizce durup, mekanın çıkışına yakın durma eğilimindedirler. Aktivitelere içtenlikle katılmazlar. İlgi duydukları alanlar ise insan ilişkileri gerektirmeyen bilgisayar programlama, matematik gibi konulardır. Bunlar ilgi alanlarını oluştursa dahi büyük bir tutku hissetmezler.

  • Duygusal donukluk yaşarlar: Yüzeysel ve sınırlı bir şekilde duygu paylaşımında bulunurlar. Aldıkları iltifatlar ya da eleştiriler onları hiç etkilemez çünkü karşılarındakinde iyi bir izlenim uyandırmak umurlarında değildir. Genel olarak hiçbir duyguyu yoğun olarak yaşamazlar; çok üzgün ya da çok mutlu olup tepki verdikleri görülmez, az gülerler. Başkalarının heyecanlandıkları şeyler onlarda pek bir duygu oluşturmaz.

  • Fantezi dünyaları güçlüdür: Şizoid kişilik bozukluğuna sahip kimseler, kendi iç dünyalarında yaşadıklarından ve içe dönük olduklarından dolayı oldukça hayal kurarlar ve hayal kurma mekanizması ile iç doyum bulurlar. Bu da fantezi dünyalarını geliştirir.

Şizoid kişilik bozukluğunun nedenleri nelerdir?

Birçok psikolojik sorunda olduğu gibi kalıtsal etkenler ve çevresel etkenler şizoid kişilik bozukluğuna sebep olabilir. Aile yapısı da oldukça önemlidir. Bu kimselerin çocukluklarında, ailesinin sevgisini elde etmek için yaptıkları girişimlerin sonuçsuz kaldığı ve böylelikle yalnızlığı tercih etmeye başladığı düşünülmektedir.

Şizoid kişilik bozukluğunun tedavisi nasıldır?

Şizoid kişilik bozukluğunun tedavisi uzun süreli psikoterapi ile gerçekleşir. Psikoterapinin yanında genellikle ilaç kullanımı da olmaktadır. Şizoid kişilik bozukluğu yaşadığınızdan şüpheleniyorsanız Terapi Koltuğu® uzmanlarıyla görüşme başlatarak durumunuzu değerlendirebilir ve psikoterapiye başlayabilirsiniz.

Yazar Hakkında

Psikolojik Danışman Selin Topuz

Yıldız Teknik Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü 2021 yılında, yüksek onur derecesiyle bitirdim. Objektif çocuk testleri uygulayıcısı eğitimi aldım. Şu an İstanbul Üniversitesi’nde AUZEF kapsamında Sosyoloji öğrenimimi sürdürmekteyim.