Sosyal Anksiyete, Sosyal Fobi Nedir?

Sıklıkla utangaçlık sanılan bir bozukluktur sosyal fobi. Kişi topluluk içinde kaygılanır, büyük bir rahatsızlık duyar, içine kapanır ve çevresiyle kısıtlı bir etkileşim kurar. Sonuç olarak “ben utangaç ya da çekingen bir insanım” şeklinde, yaşadıklarının kişilik özelliği olduğu çıkarımında bulunur. Oysa durum bir kişilik özelliği olmanın ötesindedir. Yaşanan bir psikolojik sorun vardır, haliyle bunun sebepleri ve çözümleri de vardır.

Sosyal anksiyete bozukluğu olan kişiler, inceleneceğini düşündüğü sosyal durumlardan ve performans sergilemekten kaygı duyar. Örneğin; yeni biriyle tanışmak, yemek yerken gözlenmek, bir konuşma yapmak gibi. Çünkü kişide diğerleri tarafından olumsuz değerlendirilme korkusu vardır. Kişi başkaları tarafından izlenip aşağılanacağı, küçük düşeceği, utanç verici bir şey yapacağı konusunda yoğun bir kaygı duyar. Bu korkularının mantıksız olduğunu bilse bile kişi üstesinden gelemez. Yaşanılan korkular o kadar şiddetli olabilir ki; kişi kaygı yaşayacağı ortamlara girmekten kaçınabilir ya da kaygı ile bu duruma katlanabilir. Sonuç olarak kişi, okul ve iş hayatından uzaklaşabilir, arkadaş edinemeyebilir. Bunların yanı sıra sosyal anksiyetesi olan kişiler genellikle düşük benlik saygısı ve depresyon da yaşarlar.

Sosyal Anksiyete Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?

Sosyal anksiyete hem zihin hem de bedende etkilerini gösteren bir sorundur. Zihinde gerçekleşen kaygı durumu bedende aşağıdaki fiziksel belirtileri görülmesine yol açar:

  • Hızlı kalp atış hızı,
  • Nefes darlığı,
  • Terleme,
  • Kızarma,
  • Ellerde ve seste titreme,
  • Konuşma güçlüğü,
  • Karın ağrısı,
  • Zihni boşalmış gibi hissetme.

Yaşanan bu belirtilerin dışardan görünür olması ihtimali kişinin onaylanmama korkusunu daha da artırır ve kişi yaşadığı fiziksel belirtilerin fark edilmesinden de kaygı duyarak ekstra bir kaygı durumu yaşar. Bu semptomları göstermekten korktukça da onları geliştirme ihtimali artmaktadır. Yani sosyal anksiyeteli kişilerin bir kısır döngüye girdiğini söyleyebiliriz.

Hangi durumlar sosyal anksiyeteyi tetikler?

  • Bir sohbete başlamak
  • Telefonla konuşmak
  • Bir grup/topluluk önünde konuşmak
  • Yeni insanlarla tanışmak
  • Bir yetkiliyle konuşmak
  • Topluluk içinde yemek-içmek

Sosyal Anksiyete Bozukluğunun Nedenleri Nelerdir?

Sosyal anksiyeteye sahip olma konusunda genetik faktörlerin rolü yüksektir. Yani ebeveyni sosyal anksiyeteli olan bir çocuğun da sosyal anksiyete yaşama riski artmaktadır. Doğuştan gelen mizaçlardan biri olan “utangaçlık” mizacına sahip olan çocuklar, sosyal anksiyete için ayrıca risk altındadır.

Sosyal anksiyetenin diğer bir sebebiyse, yaşantılardır. Örneğin çatışmaların yoğun olduğu bir evde yaşayan çocuklarda sosyal anksiyete gelişmesi riski fazladır. Kontrolcü ebeveyne sahip olma, travma, istismar, reddedilme, aşağılanma, zorbalık yaşama ve alay konusu olma sosyal anksiyete gelişmesine etki eden diğer olumsuz yaşantılardır.

Sosyal Anksiyete Bozukluğunun Tedavisi

Kişinin sosyal anksiyete yaşadığını anlaması zor olabilir çünkü utangaç olduğunu düşünüp durumu kabullenmiş olabilir. Bu da tedaviye başlama ve durumu düzeltmeyi zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte sosyal anksiyete yaşayan kişiler, yaşadıkları bu yoğun kaygı sebebiyle potansiyellerini gösterememekte, daha güzel bir hayata sosyal anksiyeteleri sebebiyle ulaşamamaktadır. Oysa sosyal anksiyete tedavi edilebilir bir sorundur.

Genellikle ilaç ve psikoterapi yardımının birlikte verilmesi, tedaviyi oluşturur. Psikoterapi olarak, genellikle Bilişsel Davranışçı Terapi uygulanmaktadır. Kısaca BDT olarak anılan bu terapide kişinin kaygı yaşamasında etkili olan düşünceler ve davranışlarla çalışarak yaşanan kaygı azaltılmaktadır. Siz de yaşadığınız sosyal anksiyete ile vedalaşmak istiyorsanız alanında uzman olan Terapi Koltuğu psikologlarıyla görüşme başlatabilirsiniz. Unutmayın, sosyal anksiyetesiz günler mümkün!

Yazar Hakkında

Psikolojik Danışman Selin Topuz

Yıldız Teknik Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü 2021 yılında, yüksek onur derecesiyle bitirdim. Objektif çocuk testleri uygulayıcısı eğitimi aldım. Şu an İstanbul Üniversitesi’nde AUZEF kapsamında Sosyoloji öğrenimimi sürdürmekteyim.