Saç Yolma Bozukluğu (Trikotillomani) Nedir?

Trikotillomani, kişinin saçını, kaşını, kirpik ve sakalını koparmak için zorlayıcı bir dürtü hissetmesi ve buna karşı gelememesidir. Genellikle 11-13 yaşları civarında başlayan trikotillomani; bebeklerde, küçük çocuklarda, daha büyük ergenlerde veya yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. Ayrıca trikotillomani, kadınlarda daha fazla görülür.

Trikotillomani’nin Belirtileri Nelerdir?

  • Saç yitimi ile sonuçlanacak biçimde kişinin yineleyici olarak saçını, kaşını, kirpiğini, kasık bölgesindeki ya da vücudunun herhangi bir bölgesindeki kılları çekme.
  • Saç yolmayı azaltmak ya da durdurmak için yineleyici girişimler.
  • Saç yolmanın; sosyal, akademik, mesleki işlevselliği azaltması ve kişinin belirgin bir sıkıntı yaşaması.

Yaşanan bu saç yolma davranışı zorlayıcıdır ve bir uyarıcı olmadan da ortaya çıkabilir. Kişinin vücudunda kel noktalara yol açabilir. Kişiler, saç yolmayı kolaylaştırmak için cımbız, makas, başka keskin nesneler kullanabilir. Bunlar enfeksiyona yol açabilecek şekilde cilt dokusunda fiziksel hasar meydana getirebilir.

Trikotillomanisi olan bazı kişiler saç yolmaya ek olarak yoldukları saçları yerler. Bu duruma ise trikofaji denir ve trikotillomani ile sık görülür. Trikofaji yenen kılların yumak olmasıyla bağırsakları tıkayabileceği için tehlikelidir.

Trikotillomani ile birlikte görülen diğer psikolojik sorunlar ise; depresyon, anksiyete, obsesif kompulsif bozukluktur.

Trikotillomani’li Kişinin Psikolojisi Nasıldır?

  • Durumuyla ilgili sürekli utanç, kaygı, depresyon yaşayabilir.
  • Yakın ilişkiler geliştirmekten kaçınabilir.
  • Sosyal etkinliklere katılmaktan kaçınabilir.
  • Saçını kestirmekten kaçınabilir.
  • Saçını yolarak kelleştirdiği bölgelerini örtmek için eşarp, peruk, farklı saç stilleri, makyaj kullanabilir.

Trikotillomani’nin Nedenleri Nelerdir?

Diğer psikolojik sorunlarda da olduğu gibi trikotillomani oluşumunda da kişinin sahip oluğu genler ve yaşadığı çevre etkilidir. Örneğin trikotillomani yaşayan kişilerin birinci derece akrabalarında ortalamanın üstünde bir sayıda anksiyete bozuklukları olduğu görülmüştür.

Trikotillomani ayrıca mükemmeliyetçilik ile de ilişkilidir. Trikotillomaninin önemli bir nedeni stres ve kaygı olarak görülmektedir. Kişiler yaşadıkları tatminsizlik, can sıkıntısı, hayal kırıklığı, sabırsızlık duyguları sonucunda hissettikleri gerilimi azaltmak için bu davranışı gerçekleştirebiliyorlar.

Trikotillomani Geçer Mi?

Trikotillomani genellikle kronik bir bozukluktur, ömür boyu sürer. Ama tedavi ile saç yolma dürtüsü başarılı bir şekilde yönetilebilir. Dürtü tamamen yok olmasa da kişi saçını çekmeden aylar hatta yıllar geçirebilir.

Trikotillomani’nin Tedavisi Nasıldır?

Tedavi ile kişinin yaşadığı trikotillomaninin önüne geçebilmesine rağmen tedaviye başvuru sayısı azdır. Çünkü bozukluk yaygın olarak bilinmiyor. Yani trikotillomani yaşayan kişiler bunun tedavi arayabilecekleri bir psikolojik sağlık sorunu olduğunun farkında değiller. Ya da kişi saç yolmasının, kendi irade eksikliğinden kaynaklandığına, çabaladığı takdirde kendi başına durdurabileceğine inanır. Yaşadıklarının o kadar ciddi bir durum olmadığını düşünenler de vardır.

Saç yolma bozukluğu için en etkili tedavilerden biri Bilişsel Davranışçı Terapi’dir. Siz de trikotillomani yaşadığınızı düşünüyorsanız Terapi Koltuğu uzmanlarıyla görüşmeler başlatabilir ve yaşadığınız sorunu çözmek için somut bir adım atabilirsiniz.

Yazar Hakkında

Psikolojik Danışman Selin Topuz

Yıldız Teknik Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü 2021 yılında, yüksek onur derecesiyle bitirdim. Objektif çocuk testleri uygulayıcısı eğitimi aldım. Şu an İstanbul Üniversitesi’nde AUZEF kapsamında Sosyoloji öğrenimimi sürdürmekteyim.