DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU NEDİR? TEDAVİSİ VAR MI?

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu psikolojik, akademik ve sosyal sorunlara yol açabilen son derece önemli bir nörogelişimsel bozukluktur. Kısaca DEHB olarak adlandırılan bu bozukluk şu temel semptomlardan oluşmaktadır: dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüselliktir. DEHB’nin çocuklardaki yaygınlığı 5 ile 11 arasındadır. Bu oran yetişkinlikteyse yüzde 2 ile 5 arasındadır. DEHB yaşam boyu sürebilen bir bozukluktur.

DEHB belirtileri nelerdir?

DEHB belirtileri iki farklı kategoriye ayrılır: dikkatsizlik ve dürtüsellik/hareketlilik.

Dikkatsizlik boyutundaki belirtiler şunlardır:

  1. Ayrıntılara özen göstermez ve dikkatsizce yanlışlar yapar.
  2. Dikkati dış uyaranlar tarafından kolaylıkla dağılır.
  3. Günlük etkinliklerinde unutkandır.
  4. İş/oyun sırasında dikkatini sürdürmekte zorluk çeker (örneğin dersi dinleme).
  5. Karşısındakini dinlemiyor gibi görünür.
  6. İş ve etkinlikleri düzenlemekte güçlük çeker (örneğin dağınık ve düzensiz çalışır, sıralı işleri yerine getirmekte zorlanır).
  7. Sürekli bir zihinsel çaba gerektiren işlerden kaçınır.
  8. Eşyalarını kaybeder.

Dürtüsellik/hareketlilik boyutundaki belirtiler şunlardır:

  1. Kıpırdanır, kıvranır, ayaklarını yere vurur.
  2. Oturduğu yerden sık kalkar.
  3. Sürekli hareket halindedir.
  4. Uygunsuz ortamlarda koşturma halindedir (yetişkinse bu durum huzursuz hissetmekle sınırlı kalır).
  5. Sessiz kalmakta zorlanır.
  6. Aşırı konuşur.
  7. Sorulan soru tamamlanmadan cevabını verir.
  8. Başkalarının sözünü keser ve araya girer.
  9. Sırasını bekleyemez.

Kişiler yalnızca dikkatsiz ya da yalnızca dürtüsel/hareketli tip DEHB’ye sahip olabilir. Ayrıca dikkatsizlik ve dürtüsellik/hareketlilik tipleri birlikte de görülebilir. Bozukluğun en yaygın hali de zaten budur.

DEHB nasıl görünür?

DEHB’li çocuklar yıkıcı, meydan okuyan bir görünüme sahiptir. Ebeveynleri, öğretmenleri ve akranlarıyla geçinmekte zorlanabilirler.

DEHB nedenleri nelerdir?

DEHB nedenleri arasında anne karnında toksinlere maruz kalma, erken yaşta travmatik deneyimler ve genetik vardır. Yani DEHB genetik ve çevresel temellere sahiptir.

DEHB nasıl tedavi edilir?

DEHB, ilaç tedavisi ve terapi ile tedavi edilmektedir. Şunu belirtmekte fayda var ki, tedavi ile kasıt bozukluğu tamamen tedavi etmek değil, bireyin bozukluktan kaynaklı sorunlarını azaltıp topluma uyum düzeyini artırmaktır.

DEHB yaşayan kişi için tedavi planı kişiye özeldir. Etkili tedavi sorunun altında yatan sebepleri ve ortaya çıkan davranışsal ve sosyal zorlukları ele almalıdır. DEHB’yi yönetmek için yapılacak diğer şey, yaşam tarzı değişiklikleridir. Önerilen yaşam tarzı değişiklikleri ise şunlardır: egzersiz, meditasyon, yeme alışkanlıkları değişimi.

Siz de DEHB’den muzdaripseniz ve DEHB’yi yönetmek istiyorsanız istediğiniz zaman istediğiniz yerde Terapi Koltuğu uzmanlarıyla görüşebilir ve tedavi sürecine başlayabilirsiniz.

Yazar Hakkında

Psikolojik Danışman Selin Topuz

Yıldız Teknik Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü 2021 yılında, yüksek onur derecesiyle bitirdim. Objektif çocuk testleri uygulayıcısı eğitimi aldım. Şu an İstanbul Üniversitesi’nde AUZEF kapsamında Sosyoloji öğrenimimi sürdürmekteyim.